Gebouw van de maand: Siemens bedrijventerrein Zoetermeer, Werner von Siemensstraat
In de maandelijkse wandeling langs Zoetermeerse gebouwen krijgt een bijzonder bedrijfsterrein in september 2025 extra aandacht. Indirecte aanleiding: de landelijke maand van de architectuur, juni, toen de opening van de Dag van de Architectuur Zoetermeer op uitnodiging op het Dutch Innovation Park plaats vond in de zogenaamde TBrasserie aan de Werner von Siemensstraat 1. Dit opvallende ronde gebouwtje – gelegen direct aan de A12 -met elegante spiltrappen en omgangen, is van meet af aan het bedrijfsrestaurant en dé eyecatcher van het tijdloze complex met de horizontale & aluminium-look: Siemens bedrijventerrein Zoetermeer.
Corporate design
De architecten Prof. Gunter R. Standke en Roland Dieterle van Siemens in samenwerking met de architecten van het Nederlandse architektenburo Spruit De Jong Heringa (de voorloper van JHK Architecten en het huidige Sweco Architects), zijn de ontwerpers en tekenaars van dit grote complex dat is gerealiseerd in 1989-1990. Zij werkten naar voorschrift en voorbeeld van het Siemens ‘corporate design’, dat begin jaren negentig de uitstraling van alle Siemens vestigingen wereldwijd bepaalde en zo ook de vestiging te Zoetermeer. Een goed voorbeeld van deze architectuur is het SiemensForum in München, ontworpen door het Amerikaanse architectenbureau Richard Meier & Partners (1998).
Grote bedrijven zoals Siemens maar ook Philips in Nederland beschikten lange tijd over hun eigen vastgoed. Siemens had een eigen ontwerpafdeling met architecten en designers. Zij werkten volgens opgestelde ontwerprichtlijnen om de ‘corporate identity’ van het bedrijf goed te vertalen naar de gebouwen. Aldus Titia Luiten, die in 1998 na een stage begon als junior architect bij JHK Architecten, het bureau dat als Nederlandse partner opdrachten deed voor Siemens Nederland. Titia werkte in de eerste jaren van haar loopbaan aan meerdere projecten voor Siemens in Den Haag, Zoetermeer en Hamburg. Ze werkte daarbij nauw samen met Gunter Standke.
Dorp in de polder met een utilitaire uitstraling
In gesprek met Titia komt naar voren wat het betekende om te werken in die functionele en zakelijke architectuurstijl van de jaren 1990. “De ontwerpen voor Siemens kwamen tot stand tijdens workshops met Standke, waarbij hij als architectonisch supervisor de ‘corporate identity’ van Siemens bewaakte. Zijn focus lag op de intrinsieke kwaliteit van een gebouw: heldere en functionele plattegronden, logische routing, duidelijke entrees en royale daglichttoetreding. Maar hij agendeerde ook zaken als voldoende hoogte en flexibiliteit van het casco, zodat het gebouw courant is en blijft voor een belegger.”
In Zoetermeer kreeg het bedrijventerrein met de vele symmetrisch langs een watergang gelegen gebouwen – een dorp in de polder – een eigen straatnaam: Werner van Siemensstraat. Nummer 1 is nog altijd het adres van TBrasserie dat nu functioneert als campusrestaurant voor Dutch Innovation Park.
Titia over het gebouw dat inmiddels geen eigendom meer is van Siemens maar nu deels wordt gehuurd door Siemens: “dit gebouw is een prachtig voorbeeld van een kwalitatief goed en tijdloos ontwerp, goed verhuurbaar voor zowel één huurder als voor verschillende soorten bedrijven.”
Polderlandschap
Wat is er zo bijzonder aan het bedrijven-dorp van Siemens? “Het geheel is zo ontworpen dat het past in het open Hollandse polderlandschap. De gevels worden gekenmerkt door horizontale lijnen, tussen de gebouwen door komen watergangen met bruggetjes en het vele glas zorgt voor lichtdoorlatende kantoren en produktiehallen.”, zegt ing. C. Schweickert. De Duitse stafmedewerker is verantwoordelijk voor de architectonische uitwerking van de plannen. Het ontwerp zelf komt van G. Standke, de man die onder de hoede van Richard Meier ook het ontwerp maakte voor het nieuwe Haagse stadhuis.
Citaat uit: Haagsche Courant-Zoetermeer: 26-01-1990
Centrale as
Direct aan de ‘straat’ waren de showrooms voor de keukens. De ‘ronde trommel’ is altijd de hoofdingang van het bedrijventerrein geweest. De centrale as met waterloop en de strakke lijnen met ook boomaanplant in deze “Palais Royal (Parijs)” – achtige stijl vormden een ‘groene muur’. De aluminium golfplaat als gevelbekleding is een relatief een goedkope gevelbekleding en is overal horizontaal toegepast. Het geeft het complex absoluut die utilitaire uitstraling.
Op de kop van de gracht bevindt zich het kenmerkende ronde bedrijfsrestaurant annex opleidingsinstituut. Voor de tuinen die inmiddels naar deze tijd zijn gehaald was er toen al een ontwerp en nu ruim 30 jaar later opnieuw. Immers de centrale ontmoetingsplek op de huidige campus is de ‘TBrasserie’ en in haar verlengde het tuinpark ontworpen door CH & Partners Stedenbouw en Landschap. Het bestaat uit een waterpartij en vier groene hoven met elk een eigen karakter.
Kunst toen en nu
Kunst in interieur én exterieur behoorde bij het corporate design van Siemens. Het huidige Dutch Innovation Park is aangevuld met een passende mural. Frédérque Idája van Tilborg maakte in 2024: Betoverend landschap. De technologie hier op de campus berust op wiskunde. Ook de Haagse kunstenaar en graficus M.C. Escher hield van ruimtelijke wiskunde en zo ook Van Tilborg! In het fantasielandschap vol optische illusies in zachte groenen en blauwen kunnen individuen elkaar ontmoeten om elkaar te inspireren.
Duurzaam landmark
De Windturbine Siemens Zoetermeer langs de A12 werd op 30 november 2000 door milieuminister Jan Pronk in gebruik gesteld. Het was toen met een ashoogte van 85 meter de hoogste windturbine van Nederland.
Het vermogen van 1,5 MW werd gehaald vanaf een windsnelheid van 13 m/s. Bij te hoge windsnelheden kon het vermogen worden geregeld door de hoek van de rotorbladen te veranderen, zodat de rotatiesnelheid werd aangepast. De rotor werd bij deze molen dus niet uit de wind gedraaid. De rotorbladen hadden een diameter van 70 meter waarmee het hoogste punt op 120 meter boven het maaiveld kwam. De opgewekte energie werd gebruikt om een deel van de vraag van het Siemens kantoor zelf te leveren. De windmolen leverde ook stroom voor 1650 huishoudens. Eind 2014 is de windmolen (na 14 jaar aan het eind van de technische levensduur) duurzaam ontmanteld. Het staal is hergebruikt en onderdelen konden gebruikt worden bij de reparatie van andere windmolens.
Dank aan Titia voor het leuke interview op locatie bij Sweco in Utrecht.
Zin in een wandeling met het Dutch Innovation Park én het van Tuyllpark op de route?
Klik hier.
Tekst: Simone Langeveld
Gebouw van de maand
Het gebouw van de maand is gekozen door ArchitectuurPunt Zoetermeer. Kijk voor meer informatie over architectuur in Zoetermeer en de architectuuragenda op ArchitectuurPuntZoetermeer.nl of op Facebook of LinkedIn.
Zoetermeer actief
Dit artikel verscheen eerder op de website Zoetermeer Actief. Alle afleveringen van ‘Gebouw van de Maand’ kunt u hier terug vinden: gebouw-van-de-maand Het gebouw van de maand is gekozen door ArchitectuurPunt Zoetermeer.